Pegasus’tan Tazminat Talebinde Süreniz Ne Kadar?

Pegasus uçuşunuz rötar yaptı ya da iptal edildi, haklarınızı öğrendiniz — ama aradan zaman geçti. Hâlâ başvurabilir misiniz?

EU 261/2004 tüzüğü tazminat talepleri için tek bir zamanaşımı süresi belirlemez. Süreyi, uçuşun kalkış yaptığı ülkenin ulusal hukuku belirler. Bu, Almanya’dan kalkan bir Pegasus uçuşu için geçerli sürenin Fransa, İspanya veya Türkiye’den kalkan bir uçuştan farklı olduğu anlamına gelir. Ülkeyi yanlış hesaplamak hak kaybına yol açar.

1. Zamanaşımı Neden Ülkeye Göre Değişiyor?

AB, EU 261/2004’ü ortak bir tazminat çerçevesi olarak belirledi; ancak bu çerçevenin ulusal mahkemelerde nasıl uygulanacağını — ve özellikle dava açma sürelerini — üye devletlerin iç hukukuna bıraktı. Sonuç olarak her ülke kendi genel borçlar hukukundaki zamanaşımı hükümlerini uygular.

Bu durum hem yolcu hem de hukuk uygulayıcıları için karmaşıklık yaratır. Aynı uçuşta aynı hakkı talep eden iki yolcu, biletlerini farklı AB ülkeleri üzerinden satın aldıysa veya uçuş farklı bir AB ülkesinden kalktıysa, farklı sürelerle karşılaşabilir.

2. Almanya: 3 Yıl — Ama Başlangıç Tarihi Kritik

Almanya, Pegasus uçuşlarında en sık kullanılan kalkış noktalarından biri olduğundan bu ülkenin zamanaşımı kuralları özellikle önem taşır. Alman hukukunda EU 261 talepleri, Bürgerliches Gesetzbuch (BGB) § 195 kapsamında genel 3 yıllık zamanaşımına tabidir.

Süre Ne Zaman Başlar?

Alman hukukunda zamanaşımı, uçuşun gerçekleştiği takvim yılının sona erdiği 31 Aralık gününden itibaren işlemeye başlar. Bu hesaplama yöntemi BGB § 199’dan kaynaklanır.

Örnek: 15 Haziran 2022 tarihli Berlin–İstanbul Pegasus uçuşu için zamanaşımı, 31 Aralık 2022’de başlar ve 31 Aralık 2025’te sona erer. Yani uçuş tarihinden yaklaşık 3,5 yıl sonrasına kadar başvurabilirsiniz.

Pratik sonuç: Yıl sonuna yakın gerçekleşen uçuşlar için fiili süre neredeyse 4 yıla uzayabilir. Yılın başında gerçekleşen uçuşlar için ise süre yaklaşık 3 yıl 6 aydır. Her iki durumda da yılın 31 Aralık’ını başlangıç noktası olarak alın.

Almanya’da dava açmak yerine önce Luftfahrt-Bundesamt (LBA) veya Schlichtungsstelle für den öffentlichen Personenverkehr (söp) gibi arabuluculuk kurumlarına başvurabilirsiniz. Bu başvurular zamanaşımını durdurur.

3. Fransa: 5 Yıl — Avrupa’nın En Geniş Penceresi

Fransa, EU 261 tazminat talepleri için Avrupa’daki en uzun zamanaşımı süresini uygular. Code Civil Madde 2224 uyarınca genel zamanaşımı 5 yıldır ve bu hüküm EU 261 taleplerine de uygulanır.

Fransız mahkemelerinde süre, hakkın doğduğu — yani uçuşun gerçekleştiği veya iptal edildiği — tarihten itibaren işlemeye başlar. Alman hukukundaki gibi yıl sonu beklenmez; gün gün hesaplanır.

Örnek: 10 Mart 2021 tarihli Paris CDG – İstanbul SAW Pegasus uçuşu için başvuru süresi 10 Mart 2026’ya kadar devam eder.

Fransa’da şikayet için başvurulacak ulusal uygulama kurumu Direction Générale de l’Aviation Civile (DGAC) ve bağımsız uzlaştırma kurumu Médiateur du Tourisme et du Voyage’dır. Mahkeme öncesi bu başvurular tavsiye edilir ve süreci hızlandırır.

4. Hollanda: 2 Yıl — Dikkat Gerektiren Kısa Süre

Hollanda, EU 261 tazminat taleplerinde Avrupa’nın en kısa sürelerinden birini uygular. Hollanda Medeni Kanunu (Burgerlijk Wetboek) Madde 8:1756 uyarınca hava yolculuğuna ilişkin talepler için 2 yıllık özel zamanaşımı geçerlidir.

Amsterdam Schiphol (AMS) Avrupa’nın en yoğun Pegasus kalkış noktalarından biri olduğundan bu süre özellikle dikkat gerektirir. Uçuş tarihinden itibaren 2 yıl oldukça hızlı geçer; Amsterdam kalkışlı bir uçuş için hak kaybı yaşama riski diğer AB ülkelerine kıyasla daha yüksektir.

Hollanda’da önce Nationale Luchtvaartmaatschappijen (ILT) veya De Geschillencommissie Reizen’a başvurmak hem süreci hızlandırır hem de bu başvuru süresi boyunca zamanaşımının işlemesini durdurabilir.

5. İspanya: 1 Yıl — En Kısa Süre

İspanya, EU 261 tazminat taleplerini hava taşımacılığına özgü hükümler çerçevesinde değerlendirir. İspanyol Havacılık Kanunu (Ley de Navegación Aérea) kapsamında zamanaşımı süresi yalnızca 1 yıldır.

Bu son derece kısa süre, Madrid (MAD), Barcelona (BCN) veya diğer İspanya havalimanlarından kalkan Pegasus uçuşlarında hak kaybı riskini ciddi biçimde artırır. İspanya kalkışlı bir uçuşta gecikme veya iptal yaşadıysanız, harekete geçmek için ciddi bir aciliyetiniz var demektir.

Örnek: 5 Temmuz 2024 tarihli Madrid MAD – İstanbul SAW uçuşu için son başvuru tarihi 5 Temmuz 2025’tir. Geçtiyse hakkınız düşmüş olabilir.

6. İtalya: 2 Yıl

İtalya, havacılık taleplerinde Codice della Navigazione Madde 949-bis uyarınca 2 yıllık zamanaşımı uygular. Roma (FCO), Milano (MXP) veya diğer İtalyan havalimanlarından kalkan Pegasus uçuşları bu süreye tabidir.

İtalya’da şikayet için başvurulacak kurum Ente Nazionale per l’Aviazione Civile (ENAC) veya bağımsız uzlaştırma kurumu Organismo di mediazione’dur.

7. Birleşik Krallık: 6 Yıl — Brexit Sonrası Uygulaması

Brexit sonrasında Birleşik Krallık, EU 261/2004’ü UK-261 olarak iç hukukuna aktardı. Tazminat hakları büyük ölçüde korundu; zamanaşımı açısından ise İngiliz hukukunun genel 6 yıllık zamanaşımı (Limitation Act 1980, Section 5) uygulanır.

Londra Heathrow (LHR), Gatwick (LGW) veya diğer İngiltere havalimanlarından kalkan Pegasus uçuşları için 6 yıllık bu süre Avrupa’nın en genişi arasındadır. UK-261 şikayetleri için Civil Aviation Authority (CAA) başvuru merciidir.

8. Türkiye: SHY-Yolcu Kapsamında Süre

Türkiye’den kalkan Pegasus uçuşlarında EU 261/2004 uygulanmaz; SHY-Yolcu Yönetmeliği geçerlidir. Bu kapsamdaki şikayet süreci ve zamanaşımı, AB ülkelerinden önemli ölçüde farklıdır.

SHGM’ye Şikayet Süresi

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’ne (SHGM) idari şikayet başvurusu için kesin ve yasal bir süre belirlenmemiştir; ancak uygulamada uçuş tarihinden itibaren makul bir süre içinde — genellikle 2 yıl içinde — başvurulması tavsiye edilir. SHGM, gecikmiş başvurularda takdirini kullanarak değerlendirme yapabilir.

Hukuki Dava Yolu

SHY-Yolcu kapsamında parasal tazminat talep edecekseniz idari şikayet yeterli olmaz; Türk medeni hukuku çerçevesinde dava açmanız gerekir. Türk Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri uyarınca bu tür talepler için 10 yıllık genel zamanaşımı uygulanır. Ancak özel hüküm içeren sözleşme koşulları veya Ticaret Kanunu kapsamındaki farklı süreler de gündeme gelebilir; bu nedenle bireysel durumunuz için hukuki danışmanlık alınması önerilir.

Türkiye kalkışlı uçuşlarda en pratik ve hızlı yol, SHGM’ye elektronik başvuru sistemi üzerinden şikayet iletmektir. SHGM, havayoluna bildirim yaparak yanıt talep eder; bu süreç çoğunlukla birkaç ay içinde sonuçlanır.

9. Özet Tablo: Ülkeye Göre Zamanaşımı

10. Süreyi Durduran veya Uzatan Haller

Zamanaşımı süresi bazı durumlarda durur ya da yeniden işlemeye başlar. Bu haller hak kaybını önlemek açısından kritik öneme sahiptir.

Havayoluna Yazılı Başvuru

Pek çok AB ülkesinde havayoluna yazılı başvuru yapılması, zamanaşımını durdurmaz; ancak mahkeme sürecinde başvuru tarihini belgelemek açısından kritik önem taşır. Yazılı başvuruyu e-posta yoluyla yapın ve tarih damgalı gönderim kaydınızı saklayın.

NEB’e Başvuru

Ulusal uygulama kurumuna (NEB) yapılan şikayet başvurusu, bazı ülkelerde zamanaşımını durdurur. Almanya’da söp’e yapılan başvuru, süreç devam ettiği sürece zamanaşımını askıya alır. Ülkenizin NEB kurallarını başvuru öncesinde kontrol edin.

Havayolunun Tazminat Teklifini Müzakere Etmesi

Bazı hukuk sistemlerinde havayolunun tazminat sorumluluğunu kabul etmesi veya aktif müzakereye girmesi, zamanaşımını yeniden başlatabilir. Bu durum özellikle uzun müzakere süreçlerinde önem kazanır.

Sonuç

Pegasus’tan tazminat talep etmek için ne kadar süreniz olduğu, biletinizin kalkış havalimanına göre belirlenir. İspanya’dan kalkıyorsanız yalnızca 1 yılınız var; Fransa’dan kalkıyorsanız 5 yıla kadar bekleyebilirsiniz. Türkiye kalkışlı uçuşlarda ise idari ve hukuki yollar farklı işler.

En güvenli yaklaşım şudur: Hakkınız doğduğu anda — yani uçuş gerçekleştiği anda — harekete geçin. Süreyi bilmek değerlidir, ancak erken başvuru her zaman daha az risk taşır.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Zamanaşımı süreleri ulusal mahkeme kararlarıyla değişebilir; bireysel durumunuz için bir hukuk danışmanına başvurmanız önerilir.