İptal edilen uçuş tazminatı, özellikle son dakika uçuş iptallerinde yolcuların en çok merak ettiği konuların başında gelir. Havalimanında “uçuşunuz iptal edilmiştir” anonsunu duyan birçok yolcu yalnızca alternatif uçuşa odaklanır. Oysa belirli şartlar altında iptal edilen uçuş tazminatı adı altında sabit parasal ödeme hakkı doğabilir.

Türkiye bağlantılı uçuşlarda iptal durumlarında uygulanabilecek iki temel düzenleme bulunmaktadır: Avrupa Birliği mevzuatı EU261 ve Türkiye’de yürürlükte olan SHY-Yolcu Yönetmeliği. Hangi sistemin uygulanacağı, yolcunun alabileceği tazminat miktarını doğrudan etkiler.

EU261 Kapsamında İptal Edilen Uçuş Tazminatı

EU261, Avrupa Birliği kalkışlı uçuşlarda veya AB varışlı ve AB merkezli havayolları tarafından gerçekleştirilen uçuşlarda uygulanır.

Bu düzenleme kapsamında iptal edilen uçuş tazminatı hakkı şu durumlarda doğar:

• Uçuşun planlanan kalkış tarihinden 14 günden az bir süre kala iptal edilmesi
• İptalin havayolu sorumluluğunda olması
• Yolcuya sunulan alternatif uçuşun varışta ciddi gecikmeye neden olması

Ödeme tutarları mesafeye göre belirlenir:

• 1.500 km’ye kadar uçuşlar: 250 Euro
• 1.500 – 3.500 km arası uçuşlar: 400 Euro
• 3.500 km üzeri uçuşlar: 600 Euro

Bu tutarlar bilet fiyatından bağımsızdır ve yolcu başına ödenir.

Alternatif Uçuş Sunulması Tazminatı Etkiler mi?

Havayolu iptal sonrası alternatif uçuş sunmak zorundadır. Ancak alternatif uçuş verilmesi, iptal edilen uçuş tazminatı hakkını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Tazminat %50 oranında azaltılabilir eğer:

• Kısa mesafede varış en fazla 2 saat gecikirse
• Orta mesafede varış en fazla 3 saat gecikirse
• Uzun mesafede varış en fazla 4 saat gecikirse

Bu süreler aşılırsa tam ödeme yapılır.

SHY-Yolcu Kapsamında İptal Durumu

Türkiye’de uygulanan SHY-Yolcu Yönetmeliği, Türkiye çıkışlı veya Türkiye iç hat uçuşlarında geçerlidir.

İptal edilen uçuşlarda SHY-Yolcu kapsamında yolcunun hakları şunlardır:

• Bilet ücretinin iadesi
• Alternatif uçuşa yönlendirme
• İkram ve konaklama hizmeti
• Belirli durumlarda sabit parasal ödeme

Parasal ödeme tutarları:

• 1.500 km’ye kadar uçuşlar: 100 Euro
• 1.500 – 3.500 km arası uçuşlar: 250 Euro
• 3.500 km üzeri uçuşlar: 400 Euro

Ancak SHY-Yolcu kapsamında her iptal durumunda otomatik sabit ödeme söz konusu değildir. Uygulama koşulları EU261’e göre daha sınırlıdır.

Olağanüstü Koşullar İptal Tazminatını Nasıl Etkiler?

Hem EU261 hem de SHY-Yolcu kapsamında olağanüstü koşullar tazminat ödemesini ortadan kaldırabilir.

Genellikle olağanüstü kabul edilen durumlar:

• Şiddetli hava koşulları
• Hava trafik kontrol kısıtlamaları
• Güvenlik tehditleri
• Havalimanı kapanmaları

Buna karşılık teknik arızalar, mürettebat eksikliği veya operasyonel planlama sorunları çoğu durumda havayolunun sorumluluğunda kabul edilir.

Türkiye Bağlantılı Uçuşlarda Hangi Mevzuat Geçerli?

İptal edilen uçuş tazminatı açısından uygulanacak düzenleme genellikle şu şekilde belirlenir:

• AB kalkışlı uçuş → EU261
• Türkiye iç hat → SHY-Yolcu
• AB’den Türkiye’ye uçuş → EU261
• Türkiye’den AB’ye uçuş → Havayolunun merkezine göre değerlendirme

Bu ayrım, alınabilecek ödeme tutarını doğrudan etkiler.

Aktarmalı Uçuşlarda İptal

Tek rezervasyon altında yapılan aktarmalı uçuşlarda, ilk uçuşun iptali tüm yolculuğu etkileyebilir. Tazminat hesaplaması genellikle son varış noktasına göre yapılır.

Örneğin:

İstanbul – Frankfurt – New York tek rezervasyon ise ve ilk uçuş iptal edilirse, mesafe toplam yolculuğa göre değerlendirilebilir.

İptal Sonrası Yolcunun Diğer Hakları

İptal edilen uçuş tazminatı dışında yolcuya sağlanması gereken haklar şunlardır:

• Ücretsiz yemek ve içecek
• Gerekirse konaklama
• Havalimanı–otel transferi
• Alternatif uçuş veya tam para iadesi

Bu haklar, parasal tazminattan bağımsızdır ve her durumda sağlanmalıdır.

İptal Edilen Uçuş Tazminatının Maddi Önemi

Uzun mesafeli uçuşlarda 600 Euro’ya kadar ulaşabilen ödeme tutarı, özellikle aileler için ciddi bir meblağ anlamına gelir. Dört kişilik bir aile için bu tutar 2.400 Euro’ya kadar çıkabilir.

İptal edilen uçuş tazminatı, yalnızca bireysel maddi hak değil; havayollarının operasyonel sorumluluğunu güçlendiren bir düzenleyici mekanizmadır.

Sıkça Sorulan Sorular – İptal Edilen Uçuş ve Tazminat Hakları

1. İptal edilen uçuş için tazminat hakkı ne zaman doğar?
EU261 kapsamında uçuş, planlanan kalkış tarihinden 14 günden az bir süre kala iptal edildiyse ve iptal havayolu sorumluluğundaysa yolcu parasal tazminat talep edebilir. SHY-Yolcu kapsamında da benzer şekilde belirli iptal durumlarında sabit ödeme söz konusu olabilir.

2. İptal edilen uçuşta tazminat tutarı ne kadardır?
EU261 kapsamında ödeme tutarları mesafeye göre 250, 400 veya 600 Euro’dur. SHY-Yolcu kapsamında ise sabit ödeme tutarları 100, 250 ve 400 Euro seviyelerindedir. Tutarlar uçuş mesafesine göre belirlenir ve yolcu başına hesaplanır.

3. Havayolu alternatif uçuş sunarsa tazminat hakkı ortadan kalkar mı?
Hayır. Alternatif uçuş sunulması, her durumda tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Eğer yeni uçuş varışta önemli bir gecikmeye neden oluyorsa, tazminat hakkı devam edebilir. Ancak belirli saat aralıklarında varış sağlanırsa ödeme %50 oranında azaltılabilir.

4. Hava koşulları nedeniyle iptal edilen uçuşta tazminat alınır mı?
Şiddetli hava koşulları, hava trafik kontrol kararları veya güvenlik riskleri gibi olağanüstü durumlarda havayolu tazminat ödemek zorunda olmayabilir. Ancak teknik arızalar veya operasyonel sorunlar genellikle havayolunun sorumluluğunda değerlendirilir.

5. İptal edilen uçuşta yolcunun diğer hakları nelerdir?
Yolcu, bilet iadesi veya alternatif uçuş talep etme hakkına sahiptir. Ayrıca bekleme süresine bağlı olarak ikram, konaklama ve transfer hizmeti sağlanmalıdır. Bu haklar, parasal tazminattan bağımsızdır.