Pegasus EU261 Kapsamında mı?

Pegasus Havayolları ile uçtunuz, uçuşunuz iptal edildi ya da saatlerce rötar yaşadınız. Şimdi tazminat hakkınızı araştırıyorsunuz ve aklınızda tek bir soru var: “AB yolcu hakları yönetmeliği benim için de geçerli mi?”

Bu sorunun cevabı, ne kadar tazminat alacağınızı — ya da hiç alamayacağınızı — belirliyor. Bu yazıda Pegasus’un AB261/2004 kapsamındaki hukuki durumunu, hangi senaryolarda korunduğunuzu ve aktarmalı uçuşlarda ne yapmanız gerektiğini adım adım açıklıyoruz.

AB261/2004 Nedir ve Neden Bu Kadar Önemli?

Avrupa Birliği’nin 261/2004 sayılı Tüzüğü, uçuş iptali, uzun süreli rötar ve uçuşa alınmama (overbooking) durumlarında yolcuları koruyan temel yönetmeliktir. Bu tüzük kapsamında hak kazandığınızda, havayolu şirketi size;

• 250 EUR ile 600 EUR arasında sabit tazminat ödemek,
• Yemek, içecek ve gerekirse konaklama sağlamak,
• İletişim imkânı (telefon/e-posta) sunmak,
• İleri tarihli yeniden rezervasyon veya tam para iadesi yapmak zorundadır.

Tazminat miktarı uçuş mesafesine göre değişir: 1.500 km’ye kadar olan uçuşlarda 250 EUR, 1.500-3.500 km arası 400 EUR, 3.500 km üstü uçuşlarda ise 600 EUR ödenir. Uzun rötarlarda (2 saatten fazla gecikmeli varış) bu miktarların yarısı ödenir.

Pegasus Bir AB Havayolu Mu? Kritik Nokta Burada

Hayır. Pegasus Havayolları, Türk mevzuatına göre kurulmuş ve Türkiye merkezli bir özel havayolu şirketidir. Türkiye, Avrupa Birliği üyesi değildir; dolayısıyla Pegasus teknik olarak bir “AB havayolu” değildir.

Ancak bu, AB261’in hiç uygulanmadığı anlamına gelmiyor. AB261/2004 Tüzüğü’nün 3. maddesi, uygulanabilirlik koşullarını çok net biçimde ortaya koyar: Havayolunun menşei değil, kalkış veya varış noktası belirleyicidir. Yani Pegasus uçuşunuzun AB261 kapsamına girip girmediğini anlamak için önce kalkış noktanıza bakmanız gerekiyor.

Hangi Senaryo Kapsamda, Hangisi Değil?

AB261 uygulaması dört ana senaryoya göre şekillenir:

1. AB’den Kalkış — Kesinlikle Kapsam Dahilinde

Uçuşunuz bir AB üye devletinin havalimanından kalkıyorsa ve Pegasus bu uçuşu işletiyorsa, AB261’in tam koruması altındasınızdır. Bu durumda havayolunun kayıt yeri önem taşımaz.

Örnek: Berlin BER veya Amsterdam AMS’den İstanbul SAW’a Pegasus ile uçuyorsunuz. Uçuşunuz iptal edilirse 400 EUR tazminata hak kazanırsınız (mesafeye bağlı olarak).

Önemli: EEA (Avrupa Ekonomik Alanı) ülkeleri olan Norveç, İzlanda ve Liechtenstein da bu kapsama dahildir. İsviçre ise ayrı bir ikili anlaşma çerçevesinde benzer haklarla korunur.

2. AB Dışından AB’ye Kalkış — Kapsam Dışı

Uçuşunuz Türkiye’den (ya da başka bir AB-dışı ülkeden) kalkıp AB’ye geliyorsa, AB havayollarında bu senaryo kapsam dahilindeyken, Pegasus gibi AB-dışı havayollarında kapsam dışı kalırsınız.

Örnek: İstanbul SAW’dan Madrid MAD’a Pegasus ile uçuyorsunuz ve uçuş iptal edildi. Ne yazık ki bu durumda AB261 korumasından yararlanamazsınız.

Bu noktada haklarınız, biletinizde yazılı şartlar ve Türk Sivil Havacılık Kanunu çerçevesinde değerlendirilir. Türkiye’de THY ve diğer havayolları için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) şikayetlerinizi alır.

3. AB’ye Varış — Çok Sorulan Yanlış Anlama

“Uçuşum AB’ye geliyor, yani kapsam dahilindeyim” diye düşünebilirsiniz. Bu yanılgı oldukça yaygın. AB261, yalnızca AB havayollarının işlettiği, AB’ye gelen uçuşları kapsar. Pegasus AB-dışı bir havayolu olduğundan, Türkiye’den AB’ye gelen Pegasus uçuşları bu kapsama girmez.

4. Aktarmalı Uçuşlar — En Karmaşık Senaryo

Aktarmalı (bağlantılı) uçuşlarda durum oldukça karmaşık bir hal alır ve burada pek çok yolcu hak kaybı yaşar.

Aktarmalı Uçuşlarda AB261 Nasıl Uygulanır?

Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın (CJEU) içtihadı — özellikle 2013 tarihli Folkerts-Lufthansa davası ve sonraki kararlar — aktarmalı uçuşlarda uygulamayı netleştirmiştir.

Temel kural şudur: Tüm rezervasyon tek bir bilet kapsamındaysa, bağlantı uçuşu iptal veya rötarı nedeniyle final varışınıza 3+ saat geç kaldıysanız, değerlendirme tüm yolculuğun kalkış ve final varış noktasına göre yapılır.

Bu durumda dört kritik senaryo ortaya çıkar:

• AB’den kalkış + Pegasus bağlantısı: AB261 uygulanır (kalkış AB’de).
• Türkiye’den kalkış + AB havayolu bağlantısı: AB havayolu için AB261 uygulanabilir.
• Türkiye’den kalkış + Pegasus ile devam: AB261 uygulanmaz.
• AB üzerinden bağlantı + Pegasus işletimi: Bağlantı noktası AB’de olsa da Pegasus AB-dışı olduğundan bu bacak için koruma sınırlıdır.

Pratik öneri: Biletinizin “tek rezervasyon kodu”nda mı yoksa ayrı ayrı mı kesildiğini kontrol edin. Ayrı biletlerde AB261 kapsamı çok daha dar yorumlanır.

Özet: Hangi Senaryo Kapsam Dahilinde?

Pratik: AB261 Kapsamındaysanız Ne Yapmalısınız?

AB261 kapsamına girdiğinizi tespit ettikten sonra şu adımları izleyin:

• Uçuş bilgilerinizi belgeleyin: Kalkış-varış saatlerini, gecikme/iptal bildirimini ve Pegasus’tan gelen tüm yazışmaları saklayın.
• 72 saat içinde Pegasus müşteri hizmetlerine yazılı başvuru yapın. Sözlü başvurular yeterli değildir.
• Ret veya yanıtsızlık durumunda ilgili ulusal otorite (NEB) devreye girer: Almanya’da Luftfahrt-Bundesamt (LBA), Fransa’da DGAC, İspanya’da AESA bu mercilerden bazılarıdır.
• Tazminat tahsilatı konusunda uzmanlaşmış firmalar (AirHelp, Flightright gibi) başvurunuzu %25-35 komisyon karşılığında üstlenebilir.

Türkiye Kalkışlı Uçuşlarda Seçenekleriniz

AB261 kapsamına girmediğiniz durumda tamamen haklardan yoksun değilsiniz. Türkiye’de yolcu hakları, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından denetlenir. SHY-Yolcu Yönetmeliği kapsamında iptal ve büyük rötarlarda yeniden rezervasyon, bakım ve konaklama hizmetleri hakkınız mevcuttur. Ancak AB261’deki gibi sabit parasal tazminat hükmü bulunmamaktadır.

Ayrıca biletinizi kredi kartıyla aldıysanız, kartın “chargeback” imkânından yararlanabilirsiniz. Seyahat sigortanız varsa, poliçe kapsamını mutlaka inceleyin.

Sıkça Sorulan Sorular

“Pegasus kodu paylaşımlı uçuşta başka bir havayolu işletiyorsa?”

Kod paylaşımında, uçuşu fiilen işleten (operatör) havayolu belirleyicidir. Biletinizde PC kodu (Pegasus) yazıyor olsa bile, uçuşu gerçek anlamda farklı bir AB havayolu işletiyorsa AB261 uygulanabilir.

“3 saatlik rötar sınırı nasıl hesaplanır?”

Avrupa Adalet Divanı’na göre, rötarın ölçümü kapı kapama saatine göre değil, fiili varış saatine — yani kapıların açıldığı ana — göre yapılır. Yani 2 saat 58 dakika erken inen ama kapıları geç açılan bir uçuş 3 saati geçmiş sayılabilir.

“Olağanüstü durum (extraordinary circumstances) nedir?”

Havayolu, rötarın olağanüstü bir durumdan (şiddetli fırtına, siyasi istikrarsızlık, güvenlik tehdidi, vb.) kaynaklandığını kanıtlarsa parasal tazminattan muaf tutulabilir. Ancak teknik arızalar çoğunlukla “olağanüstü durum” sayılmaz ve tazminat yükümlülüğü devam eder.

Sonuç: Hakkınızı Bilin, Kaybetmeyin

Pegasus uçuşlarında AB261 hakları, kalkış noktasına göre belirlenir. AB’den kalkıyorsanız tam koruma altındasınız; Türkiye’den kalkıyorsanız farklı mekanizmalara başvurmanız gerekiyor. Aktarmalı uçuşlarda ise biletinizin tek rezervasyonla mı yoksa ayrı ayrı mı düzenlendiği kritik fark yaratıyor.

En basit çıkış noktası şu: Uçuşunuzun kalkış yerine bakın. AB/EEA ülkesinden kalkıyorsa — Pegasus işletse bile — tazminat hakkınızı kullanmaktan çekinmeyin.