Uçuş Gecikmesi Tazminatı Nedir? Yolcular Hangi Durumlarda Hak Sahibi?

Hava yolu seyahati, hız ve konfor açısından en çok tercih edilen ulaşım yöntemlerinden biri olsa da gecikmeler hâlâ yolcuların en büyük sorunlarından biri olmaya devam ediyor. Özellikle Avrupa Birliği sınırları içinde gerçekleşen uçuşlarda, belirli şartlar altında yolculara uçuş gecikmesi tazminatı hakkı tanınıyor. Bu hak, Avrupa Birliği’nin yolcu haklarını düzenleyen Regulation (EC) No 261/2004 kapsamında güvence altına alınmış durumda.

Peki bir uçuş kaç saat gecikirse tazminat hakkı doğar? Her gecikme için ödeme yapılır mı? Havayolları hangi durumlarda sorumluluktan kurtulabilir? İşte detaylar.

Kaç Saatlik Gecikmede Tazminat Alınır?

En kritik eşik 3 saattir. Eğer yolcu, varış noktasına planlanan saatten 3 saat veya daha fazla gecikmeyle ulaşırsa ve gecikme havayolunun kontrolündeki bir sebepten kaynaklanıyorsa tazminat talep edebilir.

Burada önemli olan kalkış saati değil, varış saatidir. Uçak 2 saat geç kalkıp 3 saat 15 dakika geç inmişse, tazminat hakkı doğabilir. Ancak 4 saat rötarlı kalkıp sadece 2 saat 50 dakika geç varmışsa tazminat hakkı oluşmaz.

Tazminat Miktarı Ne Kadar?

Tazminat tutarı bilet fiyatına göre değil, uçuş mesafesine göre belirlenir:

• 250 Euro → 1500 km’ye kadar olan kısa mesafeli uçuşlar
• 400 Euro → 1500–3500 km arası orta mesafeli uçuşlar
• 600 Euro → 3500 km üzeri uzun mesafeli uçuşlar

Bu ödeme kişi başınadır. Ailece seyahat eden dört kişilik bir grup için toplam tazminat 2.400 Euro’ya kadar çıkabilir.

Hangi Uçuşlar Kapsama Girer?

Tüzük yalnızca Avrupa içi uçuşları değil, belirli şartları taşıyan uluslararası uçuşları da kapsar:

• Avrupa Birliği ülkelerinden kalkan tüm uçuşlar
• AB merkezli bir havayolu ile AB’ye iniş yapan uçuşlar
• İzlanda, Norveç ve İsviçre kalkışlı uçuşlar

Brexit sonrası Birleşik Krallık’ta ise benzer kuralları içeren UK261 uygulanmaktadır.

Havayolları Hangi Durumlarda Ödeme Yapmaz?

Her gecikme tazminat anlamına gelmez. Eğer gecikme “olağanüstü durum” nedeniyle gerçekleşmişse havayolu ödeme yapmak zorunda değildir.

Olağanüstü durum örnekleri şunlardır:

• Şiddetli hava koşulları
• Hava trafik kontrol grevleri
• Güvenlik tehditleri
• Politik istikrarsızlık

Ancak teknik arızalar çoğu zaman havayolunun sorumluluğundadır. Özellikle rutin bakım eksikliği kaynaklı arızalar olağanüstü sayılmaz.

Mahkeme kararları, havayollarının “operasyonel nedenler” ifadesini tek başına savunma olarak kullanmasını yeterli görmemektedir.

Gecikme Sırasında Sunulması Gereken Hizmetler

Uçuş gecikmesi sadece tazminatla sınırlı değildir. Belirli sürelerin aşılması halinde yolculara bakım hakkı tanınır.

• 2 saatten fazla gecikmelerde: Yiyecek ve içecek
• 5 saatten fazla gecikmelerde: Bilet iadesi talep hakkı
• Gecikme geceyi kapsıyorsa: Otel konaklaması ve transfer

Bu hizmetler tazminattan bağımsızdır ve gecikme süresine göre sağlanmalıdır.

Bağlantılı Uçuşlarda Durum Ne?

Aktarmalı uçuşlarda gecikme zincirleme etki yaratabilir. Eğer tek rezervasyon altında yapılan bir yolculukta ilk uçuş gecikir ve yolcu aktarmayı kaçırırsa, varış noktasındaki toplam gecikme dikkate alınır.

Örneğin İstanbul–Frankfurt–New York hattında Frankfurt’taki gecikme nedeniyle New York’a 4 saat geç varan yolcu, mesafeye göre 600 Euro’ya kadar tazminat alabilir.

Tazminat Başvurusu Nasıl Yapılır?

Yolcular doğrudan havayoluna yazılı başvuru yapabilir. Gerekli belgeler genellikle şunlardır:

• Uçuş numarası
• Rezervasyon kodu
• Biniş kartı
• Gecikme süresini gösteren kanıt

Havayolu talebi reddederse, ilgili ülkenin sivil havacılık otoritesine başvurulabilir veya hukuki süreç başlatılabilir. Ayrıca “kazanamazsan ödeme yok” modeliyle çalışan aracı firmalar da süreci yolcu adına yürütebilmektedir.

Zamanaşımı Süresi Kaç Yıl?

Başvuru süresi ülkeye göre değişiklik gösterir. Bazı ülkelerde 3 yıl, bazı ülkelerde 5 yıl hatta daha uzun süreler geçerlidir. Bu nedenle birkaç yıl önce yaşanan gecikmeler için bile hak talebi mümkün olabilir.

Yolcular Neden Haklarını Talep Etmiyor?

Uzmanlara göre birçok yolcu bu haklardan habersiz. Ayrıca bazı havayolları süreci zorlaştırarak yolcuların talep oluşturmasını caydırabiliyor. Eksik bilgilendirme ve karmaşık başvuru formları nedeniyle milyonlarca Euro’luk potansiyel tazminat ödenmeden kalıyor.

Dijital platformların ve tüketici bilincinin artmasıyla birlikte son yıllarda başvuru sayılarında artış gözlemleniyor.

Sonuç: Gecikme Yaşadıysanız Haklarınızı Kontrol Edin

Uçuş gecikmeleri her zaman kaçınılmaz olmayabilir ve birçok durumda yolcuların maddi hakkı doğar. Eğer varış noktanıza 3 saatten fazla gecikmeyle ulaştıysanız ve sebep havayolunun kontrolündeyse, yüzlerce Euro tazminat alma ihtimaliniz olabilir.

Uçuş bilgilerinizi saklamak, yazılı başvuru yapmak ve gerektiğinde resmi mercilere başvurmak sürecin en önemli adımlarıdır. Haklarınızı bilmek, gecikmenin yarattığı mağduriyeti en azından maddi olarak telafi etmenin ilk adımıdır.