İptal Edilen Uçuşlar: Yolcuların Hakları ve Tazminat Süreci

Hava yolu seyahatinde en büyük belirsizliklerden biri uçuş iptalleridir. Yolcular planlarını haftalar öncesinden yaparken, son dakika gelen bir iptal bildirimi tüm programı altüst edebilir. Ancak Avrupa’da yolcular tamamen korumasız değil. Özellikle Avrupa Birliği kalkışlı veya AB merkezli havayollarını kapsayan uçuşlarda, iptaller belirli şartlar altında ciddi tazminat hakkı doğurabiliyor. Bu haklar, Regulation (EC) No 261/2004 kapsamında düzenlenmiştir.

Brexit sonrasında Birleşik Krallık’ta ise benzer hükümler içeren UK261 uygulanmaktadır.

Peki iptal edilen bir uçuşta yolcuların hakları nelerdir? Her iptalde tazminat alınır mı? İşte detaylı rehber.

Uçuş İptali Ne Anlama Gelir?

Uçuş iptali, planlanan uçuşun tamamen gerçekleştirilmemesidir. Bu durum genellikle:

• Operasyonel planlama sorunları
• Personel eksikliği
• Teknik arızalar
• Grevler
• Hava koşulları

gibi nedenlerle ortaya çıkar.

Burada önemli olan, iptalin havayolunun kontrolünde olup olmadığıdır. Çünkü tazminat hakkı büyük ölçüde bu faktöre bağlıdır.

İptal Edilen Uçuşta Yolcunun Seçim Hakkı

Avrupa düzenlemelerine göre yolcuya üç temel seçenek sunulmalıdır:

1. Bilet ücretinin tam iadesi
2. En erken alternatif uçuşla varış
3. Yolcunun tercih ettiği ileri bir tarihte yeniden rezervasyon

Bu seçeneklerden hangisinin tercih edileceğine yolcu karar verir. Havayolu tek taraflı yönlendirme yapamaz.

Tazminat Hangi Durumlarda Ödenir?

Eğer uçuş iptali son dakikada bildirilmişse ve iptal havayolunun kontrolündeki bir sebepten kaynaklanıyorsa tazminat hakkı doğabilir.

Genel kural şudur:

• Uçuş iptali 14 günden daha kısa süre kala bildirilmişse
• Alternatif uçuş ciddi zaman kaybına neden oluyorsa
• Sebep olağanüstü değilse

tazminat talep edilebilir.

Tazminat Miktarı Ne Kadar?

Tutar uçuş mesafesine göre belirlenir:

• 250 Euro → 1500 km’ye kadar uçuşlar
• 400 Euro → 1500–3500 km arası uçuşlar
• 600 Euro → 3500 km üzeri uçuşlar

Bu ödeme yolcu başınadır ve bilet fiyatından bağımsızdır. 50 Euro’ya alınmış bir bilet için bile 600 Euro tazminat hakkı doğabilir.

Eğer havayolu alternatif uçuşu çok yakın saatlerde sağlarsa, ödeme yarıya indirilebilir. Ancak tamamen ortadan kalkmaz.

Olağanüstü Durum Nedir?

Havayolları genellikle iptalleri “olağanüstü durum” gerekçesiyle savunur. Ancak her gerekçe bu kapsama girmez.

Olağanüstü durum örnekleri:

• Şiddetli fırtına
• Hava trafik kontrolünün kapatılması
• Güvenlik tehditleri
• Politik kriz

Buna karşılık teknik arızalar çoğu zaman havayolunun sorumluluğundadır. Özellikle bakım eksikliği veya operasyonel planlama hataları olağanüstü sayılmaz.

Mahkeme kararları, bu kavramı dar yorumlayarak yolcu lehine içtihat geliştirmiştir.

Bekleme Sürecinde Sağlanması Gereken Hizmetler

İptal edilen uçuşta yolcular yalnızca tazminat hakkına sahip değildir. Bekleme sürecinde şu hizmetler sağlanmalıdır:

• Yiyecek ve içecek
• İletişim imkanı (telefon veya e-posta)
• Gerekirse otel konaklaması
• Havaalanı–otel transferi

Bu haklar tazminattan bağımsızdır.

Bağlantılı Uçuşlarda İptal

Tek rezervasyon altında yapılan aktarmalı uçuşlarda ilk segmentin iptali tüm yolculuğu etkiler. Eğer varış noktasına ciddi gecikmeyle ulaşılıyorsa, toplam mesafe dikkate alınarak tazminat hesaplanır.

Örneğin Barselona–Amsterdam–Toronto hattında Amsterdam ayağının iptali, uzun mesafe kapsamında 600 Euro’ya kadar hak doğurabilir.

Tazminat Başvurusu Nasıl Yapılır?

Yolcular doğrudan havayoluna başvuru yapabilir. Gerekli belgeler şunlardır:

• Rezervasyon kodu
• Uçuş numarası
• İptal bildirimi
• Alternatif uçuş bilgileri

Havayolu talebi reddederse, ilgili ülkenin sivil havacılık otoritesine şikayet edilebilir veya hukuki yola başvurulabilir.

Ayrıca aracı şirketler “kazanamazsan ödeme yok” modeliyle süreci yürütmektedir.

Zamanaşımı Süresi

Başvuru süresi ülkeye göre değişir. Bazı ülkelerde 3 yıl, bazılarında 5 yıl veya daha uzun süre geçerlidir. Bu nedenle geçmiş yıllarda yaşanan iptaller için de başvuru mümkün olabilir.

Havayolları Yolcuları Nasıl Yönlendiriyor?

Bazı havayolları yolcuları yalnızca yeniden rezervasyon seçeneğine yönlendirir ve tazminat bilgisini açıkça paylaşmaz. Özellikle yoğun sezonlarda yolcuların hak talep etmemesi için sürecin karmaşıklaştırıldığı eleştirileri yapılmaktadır.

Uzmanlar, iptal durumunda yolcuların yazılı belge talep etmesini ve tüm kayıtları saklamasını öneriyor.

Sonuç: İptal Edilen Uçuşta Hak Kaybı Yaşamayın

Uçuş iptalleri her zaman önlenebilir değildir ancak yolcuların hakları net şekilde tanımlanmıştır. Eğer uçuşunuz son dakikada iptal edildiyse ve sebep havayolunun kontrolündeyse, yüzlerce Euro tazminat alma hakkınız olabilir.

Biletinizi saklamak, yazılı başvuru yapmak ve gerektiğinde resmi mercilere başvurmak sürecin temel adımlarıdır. Haklarınızı bilmek, seyahat planınız bozulduğunda en azından maddi kaybı telafi etmenizi sağlayabilir.